THƯ VIỆN KINH PHẬT

“Xin đấng Thiện Thệ hãy thuyết giảng Giáo Pháp. Xin Ngài hãy thuyết giảng đạo lộ Bất Tử.”

Một quyển trong Tiểu Bộ, thuật lại lịch sử hai mươi bốn vị Phật quá khứ kể từ đức Phật Dīpaṅkara — vị đã thọ ký cho Bồ Tát Sumedha — cho đến đức Phật Gotama. Mỗi chương theo một khuôn: thời đại, nơi giác ngộ, hội chúng, song hiền, tuổi thọ và sự diệt độ của vị Phật ấy. Bản dịch in song song Pāli và Việt.

—— PHẬT SỬ (BUDDHAVAṂSA)

“Nhược nhơn dục liểu tri, tam thế nhứt thiết Phật, ưng quán pháp giới tánh, nhứt thiết duy tâm tạo.”

Câu kệ Hoa Nghiêm mở đầu nghi thức Mông Sơn Thí Thực — pháp thí thực cô hồn, ban rải cam lồ cứu độ chúng sanh trong cõi u minh, thường được trì tụng vào thời công phu chiều.

—— Trích đoạn Nghi Thức Mông Sơn Thí Thực

“Quy mạng mười phương Vô Thượng Giác, Pháp mầu vi diệu đã tuyên dương… Nay con khẩn thiết cúi đầu, Phơi bày sám hối cần cầu Hồng ân.”

Bài sám văn cổ điển của Thiền sư Di Sơn, được thiền sư Thích Nhất Hạnh Việt dịch thành thơ lục bát – một trong những bài sám phổ biến nhất trong các thời khóa tụng niệm của Phật giáo Việt Nam.

—— Trích đoạn SÁM QUY MẠNG

“Như một người bị đói lả và mệt mỏi, tìm được một bánh mật, cứ mỗi miếng được nếm, cứ mỗi miếng được thưởng thức vị ngọt thuần nhất… Do vậy, pháp môn này được gọi là pháp môn bánh mật (Mật hoàn).”

Tôn giả Ananda ví lời giảng của Tôn giả Mahakaccana về chuỗi hý luận (papañca) ngọt ngào như bánh mật – mỗi lần suy ngẫm lại thấy thêm một tầng ý nghĩa mới, đó là lý do kinh mang tên “Mật Hoàn”.

—— Trích đoạn KINH MẬT HOÀN

“Nguồn gốc của các giai cấp là ở giữa những loài hữu tình ấy, không ở ngoài loại nào khác, một cách đúng phép tắc, không phải phi pháp. Này Vàsettha, như vậy Pháp là tối thượng ở đời, trong hiện tại và cả cho đời sau.”

Đức Phật bác bỏ quan niệm giai cấp Bà-la-môn cho là do trời sinh định sẵn, khẳng định mọi giai cấp xã hội đều hình thành từ chính con người theo quy luật tự nhiên – chỉ có Pháp và Giới mới là tối thượng.

—— Trích đoạn KINH KHỞI THẾ NHÂN BỔN

“Như một tấm vải thanh tịnh, trong sạch, người thợ nhuộm nhúng vào thuốc nhuộm nào cũng được màu tốt đẹp. Cũng vậy, cõi thiện chờ đợi một tâm không cấu uế.”

Ẩn dụ tấm vải và thuốc nhuộm – tâm phải được gột sạch 16 loại cấu uế trước, giống như vải phải sạch trước khi nhuộm mới lên màu đẹp.

—— Trích đoạn KINH VÍ DỤ TẤM VẢI

“Ví như tất cả dấu chân của mọi loại động vật đều thâu nhiếp trong dấu chân voi, vì dấu chân này được xem là lớn nhất. Cũng vậy, tất cả các Thiện pháp đều tập trung trong Bốn Thánh Đế.”

Tôn giả Sariputta mở đầu bằng ẩn dụ nổi tiếng: Tứ Diệu Đế bao trùm toàn bộ giáo pháp, giống như dấu chân voi to lớn có thể chứa trọn dấu chân của mọi loài thú khác.

—— Trích đoạn ĐẠI KINH VÍ DỤ DẤU CHÂN VOI

“Phạm hạnh này không phải vì lợi ích, lợi dưỡng, danh vọng, không phải vì lợi ích thành tựu giới đức, thiền định hay tri kiến. Tâm giải thoát bất động chính là mục đích của phạm hạnh này, là lõi cây, là mục tiêu cuối cùng.”

Đừng dừng lại ở cành lá, vỏ ngoài, vỏ trong hay giác cây – lợi dưỡng, danh vọng, giới đức, thiền định, tri kiến chỉ là các lớp bên ngoài; tâm giải thoát bất động mới là lõi cây thật sự của đời sống phạm hạnh.

—— Trích đoạn ĐẠI KINH THÍ DỤ LÕI CÂY

“Sao Ta ở đây, chỉ để mong đợi sự sợ hãi khiếp đảm chớ không gì khác? Trong bất cứ hành vi cử chỉ nào của Ta mà sợ hãi khiếp đảm ấy đến, trong hành vi cử chỉ ấy, Ta hãy trừ diệt sợ hãi khiếp đảm ấy.”

Trước khi thành đạo, Đức Phật chủ động tìm đến những nơi hãi hùng nhất – miếu hoang, rừng sâu – vào những đêm đáng sợ nhất, để đối diện và chế ngự tận gốc nỗi sợ hãi trong tâm.

—— Trích đoạn KINH SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM

“Vua Pasenadi… leo lên trạm xe thứ nhất, nhờ trạm xe thứ nhất đến được trạm xe thứ hai; từ bỏ trạm xe thứ nhất, leo lên trạm xe thứ hai… Cứ như vậy nhờ bảy trạm xe, vua đến được Saketa.”

Ẩn dụ “bảy trạm xe” nổi tiếng – mỗi giai đoạn thanh tịnh trong tu tập (giới, tâm, kiến…) chỉ là phương tiện đưa đến giai đoạn kế tiếp, không phải cứu cánh cuối cùng.

—— Trích đoạn KINH TRẠM XE

“Này Thanh niên, các loài hữu tình là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của nghiệp. Nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là điểm tựa, nghiệp phân chia các loài hữu tình; nghĩa là có liệt, có ưu.”

Câu tuyên ngôn nền tảng nhất về nghiệp báo trong toàn bộ kinh điển Phật giáo – lời giải đáp của Đức Phật cho câu hỏi vì sao chúng sanh sang hèn, thọ yểu khác nhau.

—— Trích đoạn KINH TIỂU NGHIỆP PHÂN BIỆT

“Có những lậu hoặc phải do tri kiến được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn trừ, có những lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ.”

Bảy phương pháp đoạn trừ tất cả lậu hoặc – kim chỉ nam thực hành cụ thể và toàn diện nhất về con đường diệt trừ phiền não trong kinh điển Nguyên thủy.

—— Trích đoạn KINH CÁC LẬU HOẶC