2. THIỆN HIỆN KHỞI THỈNH PHẦN

THIỆN HIỆN KHẢI THỈNH

ÂM:

THIỆN HIỆN KHẢI THỈNH

Thời trưởng lão Tu-bồ-đề tại đại chúng trung,

tức tùng tòa khởi, thiên đản hữu kiên, hữu tất trước địa, hiệp

chưởng cung kính nhi bạch Phật ngôn:

– Hi hữu Thế Tôn! Như Lai thiện hộ niệm chư

Bồ-tát, thiện phó chúc chư Bồ-tát. Thế Tôn! Thiện nam tử, thiện nữ

nhân, phát A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề tâm, vân hà ưng trụ, vân

hà hàng phục kỳ tâm?

Phật ngôn:

– Thiện tai, thiện tai! Tu-bồ-đề, như nhữ sở

thuyết, Như Lai thiện hộ niệm chư Bồ-tát, thiện phó chúc chư Bồ-tát,

nhữ kim đế thính, đương vị nhữ thuyết. Thiện nam tử, thiện nữ nhân

phát A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề tâm, ưng như thị trụ, như thị

hàng phục kỳ tâm.

– Duy nhiên, Thế Tôn! Nguyện nhạo dục văn.

DỊCH:

THIỆN HIỆN THƯA HỎI

Khi ấy trưởng lão Tu-bồ-đề (Subhuti) ở

trong đại chúng, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, bày vai áo bên mặt, gối

mặt quì xuống đất, chấp tay cung kính bạch Phật rằng:

– Thế Tôn! Rất ít có, đức Như Lai khéo hộ

niệm các vị Bồ-tát, khéo phó chúc các vị Bồ-tát. Bạch Thế Tôn! Người

thiện nam, người thiện nữ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác

nên làm sao trụ, làm sao hàng phục tâm kia?

Đức Phật bảo:

Lành thay, lành thay! Này Tu-bồ-đề, như lời

ông nói, Như Lai khéo hộ niệm các vị Bồ-tát, khéo phó chúc các vị

Bồ-tát, nay ông hãy lắng nghe cho kỹ, ta sẽ vì ông mà nói. Người

thiện nam, thiện nữ phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác nên như

thế mà trụ, như thế mà hàng phục tâm kia.

– Xin vâng, bạch Thế Tôn! Con nguyện thích

được nghe.

GIẢNG:

Đây là phần thưa hỏi của ngài Tu-bồ-đề. Tu-bồ-đề

là một vị A-la-hán thâm hiểu lý Bát-nhã. Có chỗ dịch là Thiện Hiện,

có chỗ dịch Không Sanh, có chỗ dịch Kiết Tường. Nói Tu-bồ-đề là dịch

âm tiếng Phạn. Trong Đại Bát-nhã dịch là Thiện Hiện, đây nói

Tu-bồ-đề cũng chỉ là một vị. Thiện Hiện là khéo hiện. Ngài Tu-bồ-đề

thuộc hàng trưởng lão.

Trước hết là phần nghi thức. Theo lễ nghi Ấn Độ,

khi đệ tử muốn thưa hỏi Phật điều gì thì phải bày vai áo bên mặt,

quì gối mặt xuống rồi chấp tay cung kính thưa hỏi.

Hộ niệm: hộ là bảo hộ, niệm là nhớ nghĩ.

Phó chúc là trao dặn lại.

Trước hết ngài Tu-bồ-đề tán thán Phật: Đức Thế

Tôn là bậc ít có trong thế gian, Ngài thường bảo hộ và nhớ nghĩ các

vị Bồ-tát, khéo trao dặn lại các vị Bồ-tát.

Tán thán Phật xong rồi, ngài Tu-bồ-đề bắt đầu

thưa hỏi.

Phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác là phát

tâm cầu thành Phật.

Ngài Tu-bồ-đề hỏi Phật: Giả sử có người thiện

nam, thiện nữ muốn phát tâm cầu thành Phật thì phải làm sao để an

trụ tâm đó và làm sao hàng phục được tâm đó?

“Làm sao an trụ, làm sao hàng phục tâm kia” là

hai câu hỏi then chốt của

toàn bộ kinh, hai câu hỏi quan trọng cho sự tu hành. Tất cả chúng

ta, ai đã phát tâm tu theo đạo Phật, đều nguyện tiến tới Phật quả,

nhưng muốn tiến tới Phật quả phải làm sao? – Tức là phải an trụ tâm

và hàng phục tâm, vì nếu còn tâm điên đảo làm sao thành Phật được?

Thế nên đó là chỗ chánh yếu của người tu. Phát tâm vô thượng là đặt

mục tiêu mình tiến, nhưng an trụ trong đó và hàng phục vọng tưởng

không phải là chuyện dễ. Phát tâm cầu thành Phật là buổi đầu, nhưng

còn nhiều chướng ngại phải vượt qua.

Phật thừa nhận lời tán thán của ngài Tu-bồ-đề là

đúng nên đức Phật bảo rằng: “Lành thay, lành thay! Đúng như lời ông

nói, Như Lai thường hộ niệm các vị Bồ-tát và khéo phó chúc các vị

Bồ-tát.” Bởi vì đức Phật luôn luôn nhớ nghĩ làm sao cho các vị

Bồ-tát được tiến lên Phật quả và dặn dò các vị Bồ-tát làm lợi ích

cho chúng sanh để cùng tiến lên Phật quả. Đó là chủ đích mà đức Phật

hằng mong mỏi và hằng giáo hóa.

Tiếp đến Phật dạy: Bây giờ ông phải lắng tâm nghe

cho kỹ, tôi sẽ vì ông mà nói. Những người thiện nam, thiện nữ nào

phát tâm cầu thành Phật thì nên như lời tôi dạy ở sau mà an trụ tâm,

nên như lời tôi dạy ở sau mà hàng phục tâm. Đó là lời của Phật hứa

sẽ dạy, ngài Tu-bồ-đề thưa: Xin vâng, đức Thế Tôn con nguyện thích

được nghe những lời này. Đây là bắt đầu thời thuyết pháp chánh.

Qua đoạn này chúng ta thấy rõ tinh thần người xưa

đến học đạo. Trong hội chúng đông đảo, khi đức Phật thọ trai xong,

trải tọa cụ ngồi kiết-già rồi, ngài Tu-bồ-đề theo đúng nghi lễ quì

gối chấp tay tán thán Phật trước, kế đến mới thưa hỏi những điểm

quan trọng. Như vậy đức Phật thuyết pháp là do đệ tử có những thắc

mắc nghi ngờ đem ra thưa hỏi, nhân đó đức Phật mới thuyết pháp. Hiện

nay chúng ta đi chùa học đạo cũng vậy, khi nào có gì thắc mắc cũng

đem ra hỏi, như thế chính mình có lợi và cũng lợi cho những người

chung quanh.

Ai muốn hàng phục

được tâm mình, an trụ được tâm mình, phải theo dõi lời Phật dạy ở

sau.