31. TRI KIẾN BẤT SANH PHẦN

ÂM:

TRI KIẾN BẤT SANH

Tu-bồ-đề! Nhược nhân ngôn: Phật thuyết ngã

kiến, nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến, Tu-bồ-đề, ư ý vân

hà? Thị nhân giải ngã sở thuyết nghĩa phủ?

– Phất dã Thế Tôn! Thị nhân bất giải Như Lai

sở thuyết nghĩa. Hà dĩ cố? Thế Tôn thuyết ngã kiến, nhân kiến, chúng

sanh kiến, thọ giả kiến tức phi ngã kiến, nhân kiến, chúng sanh

kiến, thọ giả kiến thị danh ngã kiến, nhân kiến, chúng sanh kiến,

thọ giả kiến.

– Tu-bồ-đề! Phát

A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề tâm giả, ư nhất thiết pháp ưng như

thị tri, như thị kiến, như thị tín giải, bất sanh pháp tướng.

Tu-bồ-đề! Sở ngôn pháp tướng giả, Như Lai thuyết tức phi pháp tướng,

thị danh pháp tướng.

DỊCH:

TRI KIẾN CHẲNG SANH

Này Tu-bồ-đề, nếu có người nói: Phật nói

ngã kiến, nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến, này Tu-bồ-đề, ý

ông nghĩ sao? Người ấy hiểu nghĩa của ta nói chăng?

– Bạch Thế Tôn, không hiểu vậy. Người ấy

không hiểu nghĩa của Như Lai nói. Vì cớ sao? Thế Tôn nói ngã kiến,

nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến, tức chẳng phải ngã kiến,

nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến, ấy gọi là ngã kiến, nhân

kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến.

– Này Tu-bồ-đề, người phát tâm Vô thượng

Chánh đẳng Chánh giác, đối với tất cả pháp nên như thế mà biết, như

thế mà thấy, như thế mà tin hiểu, không sanh pháp tướng. Này

Tu-bồ-đề, nói là pháp tướng đó, Như Lai nói tức chẳng phải pháp

tướng, ấy gọi là pháp tướng.

GIẢNG:

Trong phần này, trước tiên đức Phật phá ngã kiến,

nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến. Nhiều người đọc tụng trong

kinh, thấy đức Phật thường nói ngã, nhân, chúng sanh, thọ giả, do đó

họ tưởng nói ngã, nhân, chúng sanh, thọ giả là thật, và có cái hiểu

về ngã, nhân, chúng sanh, thọ giả thật v.v… Thế nên đức Phật bảo:

Nếu cho ngã kiến, nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến là thật,

là không hiểu nghĩa Phật nói. Tại sao? Bởi vì

Phật nói ngã kiến, nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả

kiến, tức không phải ngã kiến, nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả

kiến, ấy gọi là ngã kiến, nhân kiến, chúng sanh kiến, thọ giả kiến.

Như thế, tất cả bốn tướng ngã, nhân, chúng sanh, thọ giả, dù

trong kinh có nói, nhưng đức Phật nói không phải như phàm phu nói.

Phàm phu nói ngã là ngã thật, nhân là nhân thật, chúng sanh là chúng

sanh thật, thọ giả là thọ giả thật, tóm lại nói cái nào là thật cái

ấy. Trái lại, đức Phật có khi nói ta nói, nhưng chữ ta là ngã đó

không giống như phàm phu. Ngài thấy rõ ngã, nhân, chúng sanh, thọ

giả chỉ là tướng duyên hợp hư giả, nên ngã kiến, nhân kiến, chúng

sanh kiến, thọ giả kiến không phải ngã kiến, nhân kiến, chúng sanh

kiến, thọ giả kiến. Thấy bốn tướng đó, nhưng bốn tướng đó không phải

thật, vì đó là tướng duyên hợp, vì trên giả danh người ta nói ngã,

nói nhân, nói chúng sanh, thọ giả thì Phật cũng phải nói như thế cho

họ hiểu. Vì thế phải thấy rõ chỗ Phật nói bốn tướng là hư giả không

thật, chỉ có giả danh thôi.

Đến đây đức Phật muốn tóm kết lại cho những người

tu cầu thành Phật hiểu biết đúng nghĩa Phật dạy nên Phật bảo: Người

phát tâm Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác đối với tất cả pháp nên

biết như thế, thấy như thế và tin hiểu như thế. Như thế nghĩa là thế

nào? Thế giới không phải thế giới, ấy gọi là thế giới, chúng sanh

không phải chúng sanh, ấy gọi là chúng sanh, ngã kiến không phải ngã

kiến, ấy gọi là ngã kiến… Phải thấy như vậy, biết như vậy và tin

hiểu như vậy thì mới có thể tiến tới quả Vô thượng Chánh đẳng Chánh

giác. Trái lại nếu thấy có cái gì là thật, cố định thì không thể

tiến đến đó, vì Phật là giác ngộ, nếu còn thấy các pháp thật là si

mê thì làm sao giác ngộ được? Thế nên phải thấy đúng như vậy thì mới

giác ngộ. Như thế là

chẳng sanh pháp tướng

tức là không khởi chấp, không thấy có một pháp tướng nào thật. Vừa

nói pháp tướng, Ngài lại sợ người ta cho pháp tướng là thật, nên

liền bác: Này Tu-bồ-đề,

nói pháp tướng đó, Như Lai nói tức chẳng phải pháp tướng,

ấy gọi là pháp tướng.

Tóm lại tất cả danh ngôn mà đức Phật lập ra, Ngài

đều bắt chúng ta phải thấy nó không có Thật thể, chỉ có giả danh

thôi, thấy rõ như thế mới đúng Trí tuệ Bát-nhã. Nếu còn một cái gì

chúng ta cho là thật, là chưa thấy đúng với tinh thần Bát-nhã. Như

vậy chúng ta thấy Phật cố định là thật hay không? Thấy thế nào cho

đúng với tinh thần Phật dạy? Nếu nói chúng sanh không phải chúng

sanh ấy gọi là chúng sanh, thì Phật cũng phải nói: Phật không phải

Phật, ấy gọi là Phật, chớ nếu nói Phật thật thì cũng là không hiểu

Phật. Hiểu như thế mới thấy khi thì Phật bác danh từ chúng sanh, khi

thì Phật bác ngay cả danh từ A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Phật

cũng nói không có sở đắc, sở chứng… Tóm lại, Phật chỉ cho chúng ta

thấy tất cả danh ngôn Phật lập ra đều là không có Thật thể, chỉ là

giả danh, phải thấy hoàn toàn như thế mới là đúng Trí tuệ Bát-nhã.

Nhiều khi chúng ta có cái bệnh là những danh từ thế gian thì cho là

giả, nhưng danh từ Phật, Bồ-đề, Giác ngộ, Như Lai… thì cho là thật.

Vì thế chúng ta phải thấy thấu đáo cả hai bên xuất thế gian và thế

gian có lập ra cũng đều là giả danh.