28. BẤT THỌ BẤT THAM PHẦN

BẤT THỌ, BẤT THAM

ÂM:

BẤT THỌ, BẤT THAM

Tu-bồ-đề! Nhược Bồ-tát dĩ mãn Hằng hà sa đẳng

thế giới thất bảo trì dụng bố thí, nhược phục hữu nhân tri nhất

thiết pháp vô ngã, đắc thành ư nhẫn. Thử Bồ-tát thắng tiền Bồ-tát sở

đắc công đức. Hà dĩ cố? Tu-bồ-đề! Dĩ chư Bồ-tát bất thọ phước đức

cố.

Tu-bồ-đề bạch Phật ngôn:

– Thế Tôn! Vân hà Bồ-tát bất thọ phước đức?

– Tu-bồ-đề! Bồ-tát sở tác phước đức bất ưng

tham trước, thị cố thuyết bất thọ phước đức.

DỊCH:

KHÔNG THỌ, KHÔNG THAM TRƯỚC

Này Tu-bồ-đề, nếu Bồ-tát dùng thất bảo đầy

cả thế giới bằng số cát sông Hằng để đem bố thí, nếu lại có người

biết tất cả pháp là vô ngã được thành đức nhẫn nhục, thì Bồ-tát này

được công đức hơn vị Bồ-tát trước. Vì cớ sao? Này Tu-bồ-đề, do các

vị Bồ-tát không thọ phước đức.

Ngài Tu-bồ-đề bạch Phật rằng:

– Bạch Thế Tôn, thế nào là Bồ-tát không thọ

phước đức?

– Này Tu-bồ-đề! Bồ-tát làm phước đức mà

chẳng nên tham trước, thế nên nói chẳng thọ phước đức.

GIẢNG:

Trước hết đức Phật dùng hình ảnh người đem của

báu đầy cả số thế giới bằng số cát sông Hằng ra bố thí. Quí vị thử

tính xem bao nhiêu của báu? Không thể tính nổi. Của báu đầy dẫy thế

giới mà mỗi thế giới là một hột cát của sông Hằng, như thế không

biết bao nhiêu thế giới và cũng không biết bao nhiêu của báu. Lại có

người biết tất cả pháp là vô ngã, thành được đức nhẫn nhục. Như thế

là có hai đức, đức thứ nhất là trí tuệ, do trí tuệ thấy tất cả pháp

không có Tự thể. Vô ngã là không có Tự thể, do thấy các pháp duyên

hợp, không có Tự thể nên thực hành hạnh nhẫn nhục được viên mãn, đó

là đức thứ hai. Đức Phật bảo: Vị Bồ-tát dùng trí biết tất cả pháp vô

ngã, nên thực hành được hạnh nhẫn nhục, được công đức nhiều hơn vị

Bồ-tát đem của báu đầy dẫy số thế giới bằng số cát sông Hằng ra bố

thí. Ngài hỏi: Vì cớ sao? Rồi Ngài giải thích: Bởi do các vị Bồ-tát

đó không thọ phước đức. Thế nào gọi là không thọ phước đức? Bởi vì

chúng ta thấy tất cả pháp vô ngã, vô ngã thì không có chủ tể, nghĩa

là không có mình, dù cho làm tất cả hạnh nhẫn nhục hay tất cả công

đức gì mà không thấy có mình thật thì không có thọ. Đây là đức Phật

đặt trí tuệ lên hàng đầu. Công đức của chúng ta được viên mãn là từ

trí tuệ không thấy có ngã, bởi không thấy ngã nên không thọ, không

thọ nên phước đức mới lớn. Thế nên ở đây chủ yếu là nói không thọ,

mà không thọ gốc từ trí tuệ vô ngã. Dù bố thí của báu bao nhiêu đi

nữa cũng không bằng do trí tuệ Bát-nhã dẫn đầu tu được hạnh nhẫn

nhục. Người như thế được công đức vô kể, vì người đó không có ngã.

Như chúng ta hiện nay tu hạnh nhẫn nhục thì hạnh nhẫn nhục của mình

hữu ngã hay vô ngã? Như quí Phật tử hoặc Tăng Ni biết đạo chút ít,

đều thầm nghĩ mình là người biết đạo thì không bao giờ nên sân,

không bao giờ có niệm ác với kẻ khác. Nhưng giả sử có người chạm tới

quyền lợi của mình, quyền lợi nhỏ thôi, lúc đó mình nghĩ: Đây là

chạm đến quyền lợi mình, nhưng là Phật tử hay là người tu thì ráng

nhịn. Đến quyền lợi kha khá một chút, khả dĩ còn ráng được. Nhưng

khi họ chạm đến quyền lợi thật to của mình, lúc đó chắc hết nhẫn

nổi. Đó là chưa nói đến khi họ làm nhục, đánh đập, lúc đó mình nhẫn

nổi không?

Thế nên nhẫn nhục mà còn ngã, dù ngoại tài hay

nội tài, cũng khó đến ba-la-mật. Vì thế muốn nhẫn nhục ba-la-mật

trước phải có Trí tuệ Bát-nhã thấy rõ các pháp là vô ngã. Đã không

có ta thật thì còn ai làm khổ ta, ai hại ta? Khi ấy mới nhịn được

tất cả những điều khó nhịn. Thế nên đức Phật dạy, trước hết phải

biết các pháp là vô ngã rồi mới thực hành hạnh nhẫn nhục. Đó là điều

tiên quyết, vì nhẫn mà không có Trí tuệ Bát-nhã thì không bao giờ

viên mãn. Hiểu như thế nên khi người nhẫn được tất cả điều khó nhẫn,

đến công đức người đó cũng không thọ nhận. Tại sao? Vì nhẫn nhục mà

không thấy mình nhẫn nhục nên không thọ phước đức. Còn chúng ta mỗi

lần nhẫn được thì khoe khắp mọi người phải không? Thành ra vì chúng

ta có ngã nên làm điều gì cũng thấy có thọ nhận cả. Trong đoạn này

đức Phật đề cao công đức hay phước đức bất thọ, và phước đức bất thọ

đó cũng do trí tuệ vô ngã mà ra. Thế nên khi ngài Tu-bồ-đề hỏi Phật

“thế nào là không thọ phước đức” thì đức Phật bảo:

Bồ-tát làm phước đức không tham trước nên gọi là không thọ

phước đức. Sở dĩ

chúng ta làm mà tham trước là vì có ngã, nếu vô ngã còn tham trước

cái gì? Thế nên nói rằng không tham trước là phước đức lớn nhất.