25. HÓA VÔ SỞ HÓA PHẦN

ÂM:

HÓA VÔ SỞ HÓA

Tu-bồ-đề! Ư ý vân hà?

Nhữ đẳng vật vị Như Lai tác thị niệm: ngã đương độ chúng sanh.

Tu-bồ-đề! Mạc tác thị niệm. Hà dĩ cố? Thật vô hữu chúng sanh Như Lai

độ giả. Nhược hữu chúng sanh Như Lai độ giả, Như Lai tắc hữu ngã,

nhân, chúng sanh, thọ giả. Tu-bồ-đề! Như Lai thuyết hữu ngã giả tắc

phi hữu ngã, nhi phàm phu chi nhân dĩ vi hữu ngã. Tu-bồ-đề! Phàm phu

giả, Như Lai thuyết tắc phi phàm phu, thị danh phàm phu.

DỊCH:

GIÁO HÓA KHÔNG CÓ CHỖ GIÁO HÓA

Này Tu-bồ-đề, ý ông nghĩ sao? Các ông chớ

bảo Như Lai khởi nghĩ thế này: ta sẽ độ chúng sanh. Này Tu-bồ-đề,

chớ khởi nghĩ thế ấy. Vì cớ sao? Thật không có chúng sanh Như Lai độ

đó. Nếu có chúng sanh Như Lai độ đó thì Như Lai ắt có ngã, nhân,

chúng sanh, thọ giả. Này Tu-bồ-đề, Như Lai nói có ngã ắt không phải

có ngã mà người phàm phu cho là có ngã. Này Tu-bồ-đề, người phàm phu

đó Như Lai nói tức không phải phàm phu, ấy gọi là phàm phu.

GIẢNG:

Lời đức Phật dạy thật thấu đáo, Ngài chỉ đến chỗ

tột cùng mà chúng ta si mê quá lắm! Tôi thường thí dụ như cái hồ bèo

phủ kín trên mặt, có người lấy tay vạch bèo bày nước ra, thấy được

một chút nước nhưng khi lấy tay lên, bèo phủ kín trở lại. Cái si mê

của chúng ta như thế đó. Đây Phật bảo:

Tu-bồ-đề, ông nghĩ sao? Các ông chớ bảo Như Lai khởi nghĩ

ta sẽ độ chúng sanh.

Đây là những bệnh đức Phật chỉ cho chúng ta biết rõ. Thường khi

chúng ta được một chút đạo đức là cứ nghĩ mình độ thiên hạ, độ người

này, người kia… Nhưng vừa nghĩ mình độ người là thấy mình thật,

người thật, ta là người hay độ, kia là kẻ được độ. Nếu thấy mình

thật, người thật thì chưa phải, chưa xứng đáng là người giác ngộ, mà

không giác ngộ thì độ ai? Thế nên đức Phật bảo tiếp:

Tu-bồ-đề, chớ khởi nghĩ thế ấy, vì cớ sao? Thật không có

chúng sanh Như Lai độ. Nếu Như Lai còn thấy thật có chúng sanh

thì còn ngã, còn nhân, còn chúng sanh… Cho nên

độ tất cả chúng sanh mà không thấy có chúng sanh được diệt

độ cũng là một ý nghĩ

thâm sâu ở đây.

Nếu có chúng sanh Như Lai độ đó thì Như Lai ắt

có ngã có nhân…

Tại sao? Vì ta là người hay độ và kia là

chúng sanh được độ, như thế tức là có mình, có người, có chúng sanh,

có thọ giả, tức còn chấp ngã làm sao thành Như Lai? Vì thế cái nhìn

của Ngài là: Như Lai

nói có ngã đó ắt không phải có ngã.

Có khi Phật cũng xưng “Ta” cũng như nói chuyện với quí vị

tôi xưng tôi vậy. Nói ta, nói tôi như là có ngã nhưng mà không phải

ngã. Vì sao? Khi Ngài nói ngã, Ngài vẫn biết ta là tướng duyên hợp

hư giả chớ không phải thật, còn phàm phu nói ta là ta thật. Vì thế

nên nói rằng: Như Lai

nói ngã đó ắt không phải có ngã mà người phàm phu cho là có ngã.

Phật cũng nói có ngã, cũng nói có chúng sanh, nhưng nói ngã,

nói chúng sanh là nói theo danh từ của người thế gian. Vì muốn độ

thế gian thì phải dùng danh từ thế gian, nhưng khi nói như thế Ngài

vẫn thấy rõ những cái đó đều không thật, trái lại chúng ta nói cái

nào là thật cái ấy… Nên người phàm phu cho rằng có ngã. Nghe Phật

nói phàm phu, chúng ta lại tưởng Phật chấp phàm phu thật nên Ngài

lại nói: Phàm phu đó,

Như Lai nói tức chẳng phải phàm phu, ấy gọi là phàm phu.

Câu này có hai nghĩa. Nói phàm phu đó tức chẳng phải phàm

phu. Tại sao? Phàm phu thật ra là một giả danh, mê thì gọi là phàm

phu, nếu ngộ rồi thì đâu còn gọi là phàm phu nữa, vì thế phàm phu

chỉ là một giả danh chớ không phải thật nên nói “không phải phàm

phu”, nhưng trong lúc còn mê thì cũng tạm gọi là phàm phu. Như thế

nay nói mình là phàm phu cũng là tạm thôi, đừng nghĩ mình phải là

phàm phu suốt kiếp, mai kia hết mê thì hết phàm phu. Vậy đừng mặc

cảm chúng ta là phàm phu, mà phải thấy bây giờ mình là phàm phu chỉ

là tạm thôi, khi hết mê thì hết phàm phu. Thế nên nhìn với con mắt

Phật thì không chấp cố định, chúng ta có bệnh hay cố định Phật là

Phật, phàm phu là phàm phu. Đó là tôi nói theo tinh thần kinh

Bát-nhã. Nếu nói xa hơn nữa thì Phật thấy ngay kẻ phàm phu có Trí

tuệ Phật, nên phàm phu cũng không phải phàm phu. Nếu nói rằng trong

phàm phu có Phật tánh thì phàm phu đâu phải là phàm phu. Nghĩa thứ

nhất là nghĩa của kinh vì những danh từ phàm, Thánh chẳng qua là

những danh từ tạm chỉ lúc mê và lúc ngộ, lúc mê thì gọi là phàm phu,

lúc ngộ gọi là Phật, là Thánh. Như thế phàm phu thật không cố định

là phàm phu. Hiểu như thế, tất cả chúng ta không có mặc cảm gì cả.

Ngày nay là phàm phu, nhưng một ngày nào đó mình không phải là phàm

phu nữa.