10. TRANG NGHIÊM TỊNH ĐỘ PHẦN

ÂM:

TRANG NGHIÊM TỊNH ĐỘ

Phật cáo Tu-bồ-đề:

– Ư ý vân hà? Như Lai tích tại Nhiên Đăng Phật

sở ư pháp hữu sở đắc phủ?

– Phất dã Thế Tôn! Như Lai tại Nhiên Đăng Phật

sở, ư pháp thật vô sở đắc.

– Tu-bồ-đề, ư ý vân hà? Bồ-tát trang nghiêm

Phật độ phủ?

– Phất dã Thế Tôn! Hà dĩ cố? Trang nghiêm Phật

độ giả, tức phi trang nghiêm, thị danh trang nghiêm.

– Thị cố Tu-bồ-đề,

chư Bồ-tát ma-ha-tát ưng như thị sanh thanh tịnh tâm, bất ưng trụ

sắc sanh tâm, bất ưng trụ thanh, hương, vị, xúc, pháp sanh tâm, ưng

vô sở trụ nhi sanh kỳ tâm. Tu-bồ-đề, thí như hữu nhân, thân như

Tu-di sơn vương, ư ý vân hà? Thị thân vi đại phủ?

Tu-bồ-đề ngôn:

– Thậm đại, Thế Tôn!

Hà dĩ cố? Phật thuyết phi thân, thị danh đại thân.

DỊCH:

TRANG NGHIÊM

TỊNH ĐỘ

Phật hỏi Tu-bồ-đề:

– Ý ông nghĩ sao? Như Lai thuở xưa ở chỗ

đức Phật Nhiên Đăng, đối với pháp, có sở đắc chăng?

– Bạch Thế Tôn, không vậy! Như Lai ở nơi

đức Phật Nhiên Đăng, đối với pháp, thật không có sở đắc.

– Tu-bồ-đề, ý ông nghĩ sao? Bồ-tát trang

nghiêm cõi Phật chăng?

– Bạch Thế Tôn, không vậy! Vì cớ sao? Trang

nghiêm cõi Phật tức không phải trang nghiêm, ấy gọi là trang nghiêm.

– Thế nên Tu-bồ-đề,

các Bồ-tát lớn nên như thế mà sanh tâm thanh tịnh, không nên trụ nơi

sắc sanh tâm, không nên trụ thanh, hương, vị, xúc, pháp sanh tâm,

nên không có chỗ trụ mà sanh tâm kia. Tu-bồ-đề, ví như có người thân

to như núi chúa Tu-di (Sumeru), ý ông nghĩ sao? Thân ấy là lớn

chăng?

Tu-bồ-đề thưa:

– Rất lớn, bạch Thế

Tôn! Vì cớ sao? Phật nói chẳng phải thân, ấy gọi là thân lớn.

GIẢNG:

Trong đoạn này trước tiên đức Phật hỏi ngài

Tu-bồ-đề: Thuở xưa, ở chỗ đức Phật Nhiên Đăng, đức Phật có pháp để

được chăng? Nếu chúng ta đọc tiền thân Phật thì thấy trong đó Phật

kể thuở xưa khi Ngài còn tu Bồ-tát hạnh nơi đức Phật Nhiên Đăng

(Dipanikara-buddha), do Ngài cúng dường, bố thí nên được đức Phật

Nhiên Đăng thọ ký sau sẽ thành Phật hiệu là Thích-ca Mâu-ni

(Sàkyamuni). Như vậy ở nơi đức Phật Nhiên Đăng, đức Phật Thích-ca đã

được thọ ký thành Phật. Nhưng ngài Tu-bồ-đề thưa: Không, ở chỗ đức

Phật Nhiên Đăng, đức Phật thật không có pháp để được. Quí vị thấy

như là phủ nhận việc đức Phật đã nói trước kia, phải không? Nhưng

không phải. Như đoạn trước nói nếu A-la-hán thấy được đạo A-la-hán

là còn tướng ngã, tướng nhân v.v… Như vậy nếu Phật còn thấy có pháp

để được thì cũng còn tướng ngã, tướng nhân… mà còn tướng ngã, tướng

nhân thì làm sao được thọ ký thành Phật? Thế nên ngài Tu-bồ-đề xác

định rằng đức Phật ở chỗ Phật Nhiên Đăng thật không có pháp để được.

Tiếp theo đức Phật hỏi ngài Tu-bồ-đề: Ý ông nghĩ

sao, Bồ-tát có trang nghiêm cõi Phật không? Ngài Tu-bồ-đề thưa:

Không. Vì cớ sao?

Trang nghiêm cõi Phật, tức không phải trang nghiêm, ấy gọi là trang

nghiêm. Tại sao không

phải trang nghiêm ấy gọi là trang nghiêm? Thường trong các kinh Đại

thừa hay nói rằng: Người tu Bồ-tát hạnh nên trang nghiêm cõi Phật

hay là trang nghiêm Tịnh độ. Muốn trang nghiêm Tịnh độ thì cõi đó ở

đâu và chúng ta làm sao trang nghiêm? Về công hạnh đó, trong kinh

nói: Mỗi đức Phật đều có hạnh nguyện. Ví dụ đức Phật Di-đà (Amita)

có hạnh nguyện Di-đà, đức Phật Thích-ca có hạnh nguyện Thích-ca,

hạnh nguyện đó gọi là để trang nghiêm cõi Phật. Vị nào nguyện làm

hạnh nhẫn nhục viên mãn thì khi tu hạnh nhẫn nhục trong thế gian này

là tạo nhân trang nghiêm cõi Phật của vị ấy, hoặc tu hạnh bố thí ở

cõi này, cũng là nhân trang nghiêm cõi Phật của vị ấy về sau. Thế

nên những hạnh đó được viên mãn thì cõi Phật trang nghiêm đẹp đẽ phi

thường. Chúng ta tu cái nhân ở đây tốt đẹp bao nhiêu thì cõi Phật

của mình cũng sang cả tốt đẹp bấy nhiêu. Vậy ngay hiện tại chúng ta

hành những hạnh hợp đạo lý, đó là chúng ta trang nghiêm cõi Phật.

Chúng ta thử lấy ví dụ trong thế gian: Như có người dự trù năm năm

nữa sẽ cất một cái nhà đẹp. Khi họ dự định như thế thì từ đó về sau

họ phải tích lũy tiền, dự trữ sắt, đá v.v… Họ chuẩn bị những vật

liệu tốt đầy đủ cho đến ngày xây nhà, đến lúc ấy họ mới thực hiện

được một cái nhà đẹp. Như vậy khi chúng ta chuẩn bị những vật liệu

hoặc tiền bạc tức là chúng ta trang nghiêm cho cái nhà mai sau phải

không? Trái lại nếu hiện tại chúng ta không dự trữ cái gì hết, đến

khi muốn cất nhà đẹp thì có cất được không?

Trong Phật pháp cũng vậy, khi chư Phật thành Phật

rồi, cõi nước các ngài đầy đủ công đức vô lượng vô biên là vì khi tu

Bồ-tát hạnh các ngài đã hành những công hạnh, những phước đức để

trang nghiêm cõi nước của các ngài mai sau, đến khi thành Phật thì

tất cả đều viên mãn. Như quí vị đọc kinh Di-đà thấy trong kinh diễn

tả nơi cõi Cực Lạc, cái gì cũng sung mãn, cái gì cũng tốt đẹp, đó là

do khi tu hạnh Bồ-tát, đức Di-đà đã nguyện như thế; cho nên mỗi công

hạnh của Ngài đều hướng về cõi nước của Ngài sau này, đến khi viên

mãn công hạnh thì được cõi nước trang nghiêm. Đức Phật muốn khi

thành Phật được cõi nước trang nghiêm thì hiện tại Ngài cũng tập

những công hạnh như thế. Vậy Bồ-tát có trang nghiêm cõi Phật không?

Những công hạnh Lục độ là trang nghiêm chớ gì? Song ở đây ngài

Tu-bồ-đề thưa: Bạch Thế Tôn không, vì cớ sao? Trang nghiêm cõi Phật

tức không phải trang nghiêm, ấy gọi là trang nghiêm. Bởi vì tất cả

công hạnh của mình đều là tướng hữu vi, mà tướng hữu vi là tướng

duyên hợp; đã là tướng duyên hợp thì đâu phải là cố định, là chân

thật nên không phải là trang nghiêm, nhưng theo thế tục gọi đó là

trang nghiêm. Trên bản chất không phải là trang nghiêm vì là tướng

duyên hợp, nhưng trên giả danh đó là trang nghiêm. Nếu thấy có trang

nghiêm tức là chấp hành động đó thật, tức phi Trí tuệ Bát-nhã. Không

có Trí tuệ Bát-nhã sao được gọi là Bồ-tát? Vì vậy chúng ta phải thấy

rõ thâm ý của từng lời kinh, nói trang nghiêm tức không phải trang

nghiêm, nếu chúng ta thấy thật có trang nghiêm thì cõi Phật của mình

là cõi giả dối rồi!

Tiếp đến đức Phật liền nhắc lại một ý, tôi gọi là

điệp khúc, tức là nhắc lại ý khi Ngài giảng về nghĩa an trụ tâm ở

đoạn trước: An trụ tâm là không nên trụ sắc, thanh, hương, vị, xúc,

pháp. Đức Phật bảo: Các Bồ-tát lớn nên như thế mà sanh tâm thanh

tịnh. Như thế là sao?

Chẳng nên trụ nơi sắc, chẳng nên trụ thanh, hương, vị, xúc, pháp

sanh tâm, nên không chỗ trụ mà sanh tâm kia,

tức là đừng kẹt vào sáu trần, đó mới thật là trang nghiêm cõi

Phật, mới thật là cứu kính của hàng Bồ-tát. Nếu vừa khởi niệm mình

làm việc này là trang nghiêm cõi Phật, mình làm việc kia để dành mai

sau chẳng hạn thì còn trụ vào sắc, thanh, hương v.v…, tức là chưa

phải trang nghiêm cõi Phật, chưa phải là Bồ-tát. Thế nên câu “không

nên kẹt nơi sắc, không kẹt nơi thanh, hương, vị, xúc, pháp, nên

không chỗ kẹt mà sanh tâm kia”, tức là không có chỗ trụ mới đúng là

cái Tâm thanh tịnh chân thật, bất sanh bất diệt.

Phật dạy tiếp: Này Tu-bồ-đề, như có người thân

như núi chúa Tu-di, thân ấy lớn chăng? Quí vị thấy chỉ cần nói về

kích thước của một cây cột hay là của một vật gì tương đối hơi lớn

như cái nhà chẳng hạn thì thân mình có bằng một cây cột không? Chưa

bằng. Thân mình có bằng cái nhà không? Cũng không bằng. Thường trong

kinh nói núi Tu-di là ngọn núi lớn nhất có bốn châu thiên hạ ở chung

quanh như Nam Thiệm bộ châu (Jambudvipa) – chỗ chúng ta ở – Bắc Câu

Lô châu (Uttara-kuru) v.v… Vậy núi Tu-di khoảng bao lớn? Có người

thân lớn bằng núi chúa Tu-di chớ không phải núi Tu-di thường. Giả sử

có người thân bằng Núi Lớn Vũng Tàu này thì quí vị tưởng tượng người

đó như thế nào? Họ nặng nề, họ đi tới đâu thì chết thiên hạ tới đó,

không có đường sá nào họ đi được phải không? Nếu bằng núi chúa Tu-di

thì quá sức to không thể tưởng tượng. Khi Phật hỏi “ý ông nghĩ sao,

thân đó lớn chăng”, ngài Tu-bồ-đề liền thưa “bạch Thế Tôn rất lớn”.

Khi nói rất lớn rồi Ngài liền chuyển trở lại: Phật nói không phải

thân, ấy mới gọi là thân lớn. Tại sao? Bởi vì nói thân lớn thì e

chúng ta tưởng lầm tướng lớn tướng nhỏ là thật, thế nên Ngài liền

nói “không phải thân, ấy gọi là thân lớn”. Không phải thân nghĩa là

thân đó là tướng duyên hợp không thật, do nhiều duyên, nhiều yếu tố

hợp thành thì nói là lớn, chớ sự thật nó không thật có, nếu chúng ta

thấy có thân thật thì nó không phải lớn. Điều đó để cho chúng ta

thấy rằng tất cả những tướng ở thế gian dù tướng thân to lớn cũng là

tướng duyên hợp hư giả, mà đã là duyên hợp thì không phải thật lớn,

chẳng qua nói lớn nói nhỏ là tùy theo giả danh mà nói thôi.