18. NHẤT THỂ ĐỒNG QUÁN

-Tu Bồ Đề! Ý ngươi thế

nào? Như Lai có nhục nhãn chăng?

-Bạch Thế Tôn, đúng

thế! Như Lai có nhục nhãn.

-Tu Bồ Đề! Ý ngươi

thế nào? Như Lai có thiên nhãn chăng?

-Bạch Thế Tôn, đúng

thế! Như Lai có thiên nhãn.

-Tu Bồ Đề! Ý ngươi

thế nào? Như Lai có huệ nhãn chăng?

-Bạch Thế Tôn, đúng

thế! Như Lai có huệ nhãn.

-Tu Bồ Đề! Ý ngươi

thế nào? Như Lai có pháp nhãn chăng?

-Bạch Thế Tôn, đúng

thế! Như Lai có pháp nhãn.

-Tu Bồ Đề! Ý ngươi

thế nào? Như Lai có Phật nhãn chăng?

-Bạch Thế Tôn, đúng

thế! Như Lai có Phật nhãn.

-Tu Bồ Đề! Ý ngươi thế

nào? Như số cát trong sông Hằng kia, Phật nói là cát chăng?

-Bạch Thế Tôn, đúng thế!

Như Lai nói là cát.

-Tu Bồ Đề! Ý ngươi thế

nào? Như có những sông Hằng nhiều bằng số cát trong một sông Hằng, rồi

lại có cõi Phật nhiều bằng số cát trong những sông Hằng ấy, như thế có

phải là nhiều chăng?

-Bạch Thế Tôn, rất

nhiều.

Phật bảo Tu Bồ Đề:

-Bao nhiêu thứ tâm niệm

của chúng sanh trong cõi Phật ấy, Như Lai đều biết rõ. Tại sao? Như Lai

nói các tâm, đều là phi tâm, thị danh là tâm (nghĩa ba câu). Tại sao? Tu

Bồ Đề! Tâm quá khứ bất khả đắc, tâm hiện tại bất khả đắc, tâm vị lai bất

khả đắc (Phá chấp tâm là thật có).

Lược Giải

Để lược giải nghĩa

Ngũ nhãn, có bài kệ rằng:

Thiên nhãn thông phi

ngại,

Nhục nhãn ngại

phi thông.

Pháp nhãn duy

quán tục,

Huệ nhãn liễu tri

không.

Phật nhãn như

thiên nhật,

Chiếu dị thể hoàn

đồng.

Dịch nghĩa:

Thiên nhãn thông

chẳng ngại,

Nhục nhãn ngại

chẳng thông.

Pháp nhãn hay

quán tục (tục đế),

Huệ nhãn thấu rõ

không (chơn đế).

Phật nhãn như

ngàn nhật (mặt trời),

Chiếu dị (khác)

thể vẫn đồng. (Lược giải hết)