KINH PHÁP CÚ

I- Yamakavagga Twin Verses Phẩm Song Yếu

1. Mind precedes all knowables, mind’s their chief, mind-made are they. If with a corrupted mind one should either speak or act dukkha follows caused by that, as does the wheel the ox’s hoof.

1. Ý dẫn đầu các pháp, Ý làm chủ, ý tạo; Nếu với ý ô nhiễm, Nói lên hay hành động, Khổ não bước theo sau, Như xe, chân vật kéo.

2. Mind precedes all knowables, mind’s their chief, mind-made are they. If with a clear, and confident mind one should speak and act happiness follows caused by that, as one’s shadow ne’er departing.

2. Ý dẫn đầu các pháp, Ý làm chủ, ý tạo; Nếu với ý thanh tịnh, Nói lên hay hành động, An lạc bước theo sau, Như bóng, không rời hình.

3. Who bears within them enmity: “He has abused and beaten me, defeated me and plundered me”, hate is not allayed for them.

3. Nó mắng tôi, đánh tôi, Nó thắng tôi, cướp tôi Ai ôm hiềm hận ấy, Hận thù không thể nguôi.

4. Who bears within no enmity: “He has abused and beaten me, defeated me and plundered me”, hate is quite allayed for them.

4. Nó mắng tôi, đánh tôi, Nó thắng tôi, cướp tôi Không ôm hiềm hận ấy, Hận thù được tự nguôi.

5. Never here by enmity are those with enmity allayed, they are allayed by amity, this is the timeless Truth.

5. Với hận diệt hận thù, Ðời này không có được. Không hận diệt hận thù, Là định luật ngàn thu.

6. Still others do not understand that we must perish in this world, those who understand this, their quarrels are allayed.

6. Và người khác không biết, Chúng ta đây bị hại. Chỗ ấy, ai hiểu được Tranh luận được lắng êm.

7. One who beauty contemplates, whose faculties are unrestrained, in food no moderation knows, is languid, who is indolent: that one does Mara overthrow as wind a tree of little strength.

7. Ai sống nhìn tịnh tướng, Không hộ trì các căn, ăn uống thiếu tiết độ, biếng nhác, chẳng tinh cần. Ma uy hiếp kẻ ấy, như cây yếu trước gió.

8. One who foulness contemplates, whose faculties are well-restrained, in food does moderation know, is full of faith, who’s diligent: that one no Mara overthrows, as wind does not a rocky mount.

8. Ai sống quán bất tịnh, Khéo hộ trì các căn, ăn uống có tiết độ, Có lòng tin, tinh cần, Ma không uy hiếp được, Như núi đá, trước gió.

9. One who wears the stainless robe who’s yet not free from stain, without restraint and truthfulness for the stainless robe’s unfit.

9. Ai mặc áo cà sa. [1] tâm chưa rời uế trược, không tự chế, không thực, không xứng áo cà sa

10. But one who is self-cleansed of stain, in moral conduct firmly set, having restraint and truthfulness is fit for the stainless robe.

10. Ai rời bỏ uế trược, giới luật khéo nghiêm trì, tự chế, sống chơn thực, thật xứng áo cà sa.

11. Conceiving the real in unreality while seeing unreal the truly real, roaming fields of thoughts ill-formed: never they at the real arrive.

11. Không chân, tướng chân thật, chân thật, thấy không chân: chúng không đạt chân thật, do tà tư, tà hạnh.

12. That which is real they know as real, that unreal, to be unreal; roaming fields of thought well-formed they at the real arrive.

12. Chân thật, biết chân thật, Không chân, biết không chân: chúng đạt được chân thật, do chánh tư, chánh hạnh.

13. Even as the rain does penetrate a house that’s badly thatched, likewise lust does penetrate the mind uncultivated.

13. Như mái nhà vụng lợp, Mưa liền xâm nhập vào. Cũng vậy tâm không tu, Tham dục liền xâm nhập.

14. As rain does never penetrate a house that is well-thatched, so lust does never penetrate the mind well cultivated.

14. Như ngôi nhà khéo lợp, Mưa không xâm nhập vào. Cũng vậy tâm khéo tu, Tham dục không xâm nhập.

15. Here one grieves, one grieves hereafter, in both ways does the evil-doer grieve; one grieves and is afflicted, one’s own base kammas seeing.

15. Nay sầu, đời sau sầu, Kẻ ác, hai đời sầu; Nó sầu, nó ưu não, Thấy nghiệp uế mình làm.

16. Here one joys, one joys hereafter, in both ways does the merit-maker joy; one joys and one rejoices, one’s own pure kammas seeing.

16. Nay vui,đời sau vui, Làm phước, hai đời vui, Nó vui, nó an vui, Thấy nghiệp tịnh mình làm.

17. Here one burns, one burns hereafter, in both ways does the evil-doer burn; evil I’ve done, remorsefully one burns, and more one burns passed to realms of woe.

17. Nay than, đời sau than, Kẻ ác, hai đời than, Nó than: ‘Ta làm ác’ Ðọa cõi dữ, than hơn.

18. Here one’s glad, one’s glad hereafter, in both ways is the merit-maker glad; “Merit I’ve made”, serenely one is glad, and more one’s glad passed to blissful states.

18. Nay sướng, đời sau sướng, Làm phước, hai đời sướng. Nó sướng: ‘Ta làm thiện’, Sanh cõi lành, sướng hơn.

19. Though many sacred texts he chants the heedless man’s no practicer, as cowherd counting other’s kine in samanaship he has no share.

19. Nếu người nói nhiều kinh, Không hành trì, phóng dật; Như kẻ chăn bò người, Không phần Sa môn hạnh.

20. Though few of the sacred texts he chants in Dhamma does his practice run, clear of delusion, lust and hate, wisdom perfected, with heart well-freed, not clinging to this or other world, in samanaship he has a share

20. Dầu nói ít kinh điển, Nhưng hành pháp, tùy pháp, Từ bỏ tham, sân, si, Tĩnh giác, tâm giải thoát, Không chấp thủ hai đời, Dự phần Sa môn hạnh. Chú thích : [1] Áo màu vàng, chỉ bậc xuất gia.

II- Appamadavagga

II- Appamadavagga Heedfulness Phẩm Không Phóng Dật

21. Heedfulness is the Deathless path, heedlessness, the path to death. Those who are heedful do not die, heedless are like the dead.

21. Không phóng dật, đường sống, Phóng dật là đường chết. Không phóng dật, không chết, Phóng dật như chết rồi.

22. The wise then, recognizing this as the distinction of heedfulness, pleased with the spheres of Nobles Ones, in heedfulness rejoice.

22. Biết rõ sai biệt ấy, Người trí không phóng dật, Hoan hỷ, không phóng dật, An vui hạnh bậc Thánh.

23. They meditate persistently, constantly they firmly strive, the steadfast to Nibbana reach, the Unexcelled Secure from bonds.

23. Người hằng tu thiền định, Thường kiên trì tinh tấn. Bậc trí hưởng Niết Bàn, Ðạt an tịnh vô thượng.

24. Assiduous and mindful, pure kamma making, considerate, restrained, by Dhamma living, and in heedfulness, for one such spreads reknown.

24. Nỗ lực, giữ chánh niệm, Tịnh hạnh, hành thận trọng Tự điều, sống theo pháp, Ai sống không phóng dật, Tiếng lành ngày tăng trưởng.

25. By energy and heedfulness, by taming and by self-control, the one who’s wise should make as isle no flood can overwhelm.

25. Nỗ lực, không phóng dật, Tự điều, khéo chế ngự. Bậc trí xây hòn đảo, Nước lụt khó ngập tràn.

26. Foolish folk of little wit in heedlessness indulge, the one who’s wise guards heedfulness kin to the greatest wealth.

26. Chúng ngu si, thiếu trí, Chuyên sống đời phóng dật. Người trí, không phóng dật, Như giữ tài sản quý.

27. Don’t indulge in heedlessness! Don’t come near to sexual joys! The heedful and contemplative attains abundant bliss.

27. Chớ sống đời phóng dật, Chớ mê say dục lạc. Không phóng dật, thiền định, Ðạt được an lạc lớn.

28. When one who’s wise does drive away heedlessness by heedfulness, having ascended wisdom’s tower steadfast, one surveys the fools, griefless, views the grieving folk, as mountaineer does those below.

28. Người trí dẹp phóng dật, Với hạnh không phóng dật, Leo lầu cao trí tuệ, Không sầu, nhìn khổ sầu, Bậc trí đứng núi cao, Nhìn kẻ ngu, đất bằng.

29. Among the heedless, heedful, among the sleepy, wide awake. As the swift horse outruns a hack so one of good wisdom wins.

29. Tinh cần giữa phóng dật, Tỉnh thức giữa quần mê. Người trí như ngựa phi, Bỏ sau con ngựa hèn.

30. Heedfulness is always praised, heedlessness is ever blamed. By heedfulness did Magha go to lordship of the gods.

30. Ðế Thích [1] không phóng dật, Ðạt ngôi vị Thiên chủ. Không phóng dật, được khen ; Phóng dật, thường bị trách.

31. The bhikkhu liking heedfulness, seeing fear in heedlessness, advances as a conflagration burning fetters great and small.

31. Vui thích không phóng dật, Tỷ kheo sợ phóng dật, Bước tới như lửa hừng, Thiêu kiết sử lớn nhỏ.

32. The bhikkhu liking heedfulness, seeing fear in heedlessness, never will he fall away, near is he to Nibbana.

32. Vui thích không phóng dật, Tỷ kheo sợ phóng dật, Không thể bị thối đọa, Nhất định gần Niết Bàn. Chú thích: [1] Ðế Thích: Magha (Manavaka), vị lãnh đạo chư thiên

III- Cittavagga

III- Cittavagga Mind Phẩm Tâm

33. Mind agitated, wavering, hard to guard and hard to check, one of wisdom renders straight as arrow-maker a shaft.

33. Tâm hoảng hốt giao động, Khó hộ trì, khó nhiếp, Người trí làm tâm thẳng, Như thợ tên, làm tên.

34. As fish from watery home is drawn and cast upon the land, even so flounders this mind while Mara’s Realm abandoning.

34. Như cá quăng lên bờ, Vất ra ngoài thủy giới; Tâm này vùng vẫy mạnh, Hãy đoạn thế lực Ma.

35. The mind is very hard to check and swift, it falls on what it wants. The training of the mind is good, a mind so tamed brings happiness.

35. Khó nắm giữ, khinh động, Theo các dục quay cuồng. Lành thay, điều phục tâm; Tâm điều, an lạc đến.

36. The mind is very hard to see and find, it falls on what it wants. One who’s wise should guard the mind, a guarded mind brings happiness.

36. Tâm khó thấy, tế nhị, Theo các dục quay cuồng. Người trí phòng hộ tâm, Tâm hộ, an lạc đến.

37. Drifting far, straying all alone, formless, recumbent in a cave. They will be free from Mara’s bonds who do restrain this mind.

37. Chạy xa, sống một mình, Không thân, ẩn hang sâu [1] Ai điều phục được tâm, Thoát khỏi Ma trói buộc. [2]

38. One of unsteady mind, who doesn’t know True Dhamma, who is of wavering confidence wisdom fails to win.

38. Ai tâm không an trú, Không biết chân diệu pháp, Tịnh tín bị rúng động, Trí tuệ không viên thành.

39. One of unflooded mind, a mind that is not battered, abandoning evil, merit too, no fear for One Awake.

39. Tâm không đầy tràn dục, Tâm không (hận) công phá, Ðoạn tuyệt mọi thiện ác, Kẻ tỉnh không sợ hãi.

40. Having known this urn-like body, made firm this mind as fortress town, with wisdom-weapon one fights Mara while guarding booty, unattached.

40. Biết thân như đồ gốm, Trú tâm như thành trì, Chống Ma với gươm trí ; Giữ chiến thắng [3] không tham [4]

41. Not long alas, and it will lie this body, here upon the earth. Discarded, void of consciousness, useless as a rotten log.

41. Không bao lâu thân này, Sẽ nằm dài trên đất, Bị vất bỏ, vô thức, Như khúc cây vô dụng.

42. Whatever foe may do to foe, or haters those they hate the ill-directed mind indeed can do one greater harm.

42. Kẻ thù hại kẻ thù, Oan gia hại oan gia, Không bằng tâm hướng tà, [5] Gây ác cho tự thân.

43. What one’s mother, what one’s father, whatever other kin may do, the well directed mind indeed can do greater good.

43. Ðiều mẹ cha bà con, Không có thể làm được, Tâm hướng chánh làm được Làm được tốt đẹp hơn. Chú thích: [1] Trú xứ của Thức [2] Dục giới, sắc giới, vô sắc giới [3] Tức là quán (vipassana) mới chứng được. [4] Ðối với các thiền mới chứng [5] Hướng về 10 pháp bất thiện như sát sanh v.v.

IV- Pupphavagga

IV- Pupphavagga Flowers Phẩm Hoa

44. Who will comprehend this earth, the world of Yama, and the gods? Who will discern the well-taught Dhamma as one who’s skilled selects a flower?

44. Ai chinh phục đất này Dạ ma, Thiên giới này? Ai khéo giảng Pháp cú, Như người [1] khéo hái hoa?

45. One Trained will comprehend this earth, the world of Yama, and the gods, One Trained discerns the well-taught Dhamma as one who’s skilled selects a flower.

45. Hữu học chinh phục đất, Dạ ma, Thiên giới này. Hữu học giảng Pháp cú, Như người khéo hái hoa.

46. Having known this froth-like body and awakening to its mirage nature, smashing Mara’s flowered shafts unseen beyond the Death-king go.

46. Biết thân như bọt nước, Ngộ thân là như huyễn, Bẻ tên hoa của Ma, Vượt tầm mắt Thần chết

47. For one who has a clinging mind and gathers only pleasure-flowers, Death does seize and carry away as great flood a sleeping village.

47. Người nhặt các loại hoa, Ý đắm say, tham nhiễm, Bị Thần chết mang đi, Như lụt trôi làng ngủ.

48. For one of desires insatiate who gathers only pleasure-flowers, for one who has a clinging mind Death the sovereign overpowers.

48. Người nhặt các loại hoa, Ý đắm say, tham nhiễm, Các dục chưa thỏa mãn, Ðã bị chết chinh phục.

49. Just as a bee in a flower harming neither hue nor scent gathers nectar, flies away, so in towns a Wise One fares.

49. Như ong đến với hoa, Không hại sắc và hương, Che chở hoa, lấy nhụy. Bậc Thánh đi vào làng.

50. Not others’ opposition nor what they did or failed to do, but in oneself should be sought things done, things left undone.

50. Không nên nhìn lỗi người, Người làm hay không làm. Nên nhìn tự chính mình, Có làm hay không làm.

51. Just as a gorgeous blossom brilliant but unscented, so fruitless the well-spoken words of one who does not act.

51. Như bông hoa tươi đẹp, Có sắc nhưng không hương. Cũng vậy, lời khéo nói, Không làm, không kết quả.

52. Just as a gorgeous blossom, brilliant and sweet-scented, so fruitful the well-spoken words of one who acts as well.

52. Như bông hoa tươi đẹp, Có sắc lại thêm hương ; Cũng vậy, lời khéo nói, Có làm, có kết quả.

53. As from a mass of flowers many a garland may be made, so by one born mortal should many good deeds be done.

53. Như từ một đống hoa, Nhiều tràng hoa được kết. Cũng vậy, thân sanh tử, Làm được nhiều thiện sự.

54. The fragrance of flowers drifts with the wind as sandalwood, jasmine of lavender. The fragrance of the virtuous sweeps the wind, all pervasive is virtue of the good.

54. Hương các loại hoa thơm [2] Không ngược bay chiều gió Nhưng hương người đức hạnh Ngược gió khắp tung bay Chỉ có bậc chân nhân Tõa khắp mọi phương trời.

55. Sandalwood or lavender, lotus or the jasmine great, of these many fragrances virtue’s fragrance is supreme.

55. Hoa chiên đàn, già la, Hoa sen, hoa vũ quý. Giữa những hương hoa ấy, Giới hương là vô thượng.

56. Faint is this fragrance of lavender and sandalwood, but fragrance of the virtuous soars sublime amongst the gods.

56. Ít giá trị hương này, Hương già la, chiên đàn ; Chỉ hương người đức hạnh, Tối thượng tỏa Thiên giới.

57. Of those with perfect virtue who dwell in heedfulness, freed by Final Knowledge: Mara cannot know their path.

57. Giữa ai có giới hạnh, An trú không phóng dật. Chánh trí, chơn giải thoát, Ác ma không thấy đường.

58. As beside the highroad where rubbish in a pit is flung there flourishes the lotus bloom fragrant and the mind’s delight.

58. Như giữa đống rác nhớp, Quăng bỏ trên đường lớn, Chỗ ấy hoa sen nở, Thơm sạch, đẹp ý người.

59. So among rubbish-beings, common humans blind-become, the Perfect Buddha’s pupil outshines with wisdom bright.

59. Cũng vậy giữa quần sanh, Uế nhiễm, mù, phàm tục, Ðệ tử bậc Chánh Giác, Sáng ngời với Tuệ Tri. Chú thích: [1] Thợ làm vòng hoa [2] Các loại hoa thơm: hương già la, chiên đàn, v.v.

V- Balavagga

V- Balavagga Fools Phẩm Ngu

60. Long is the night for the sleepless, long is the league for the weary one, samsara’s way is long for fools who know not the Dhamma True.

60. Ðêm dài cho kẻ thức, Ðường dài cho kẻ mệt, Luân hồi dài, kẻ ngu, Không biết chơn diệu pháp.

61. If a wayfarer fails to find one better or equal, steadfast he should fare alone for a fool’s no fellowship.

61. Tìm không được bạn đường, Hơn mình hay bằng mình, Thà quyết sống một mình, Không làm bạn kẻ ngu.

62. “Sons have I, wealth have I”, thus the fool is fretful. He himself is not his own, how then are sons, how wealth?

62. “Con tôi, tài sản tôi”, Người ngu sanh ưu não, Tự ta, ta không có, Con đâu, tài sản đâu?.

63. Conceiving so his foolishness the fool is thereby wise, while “fool” is called that fool conceited that he’s wise.

63. Người ngu nghĩ mình ngu, Nhờ vậy thành có trí. Người ngu tưởng có trí, Thật xứng gọi chí ngu.

64. Though all through life the fool might wait upon the wise, no more Dhamma can he sense than spoon the taste of soup.